Hôm trước, chúng tôi ngồi trò chuyện với một bạn sinh viên năm ba. Bạn ấy vừa làm bán thời gian ở một quán cà phê, vừa cố theo kịp bài vở trên lớp. Bạn kể rằng có những tuần chỉ ngủ được khoảng bốn tiếng mỗi đêm, vậy mà điểm số vẫn không nhích lên chút nào. Nghe xong, chúng tôi không thấy lạ. Đây là chuyện chúng tôi gặp khá thường xuyên khi tư vấn cho nhóm sinh viên vừa học vừa làm. Với họ, phương pháp học hiệu quả thường quan trọng hơn việc cố gắng học thêm giờ.
Áp lực thời gian khiến việc học dễ bị dồn ép
Quỹ thời gian eo hẹp thường kéo việc học về kiểu đối phó. Bạn học để kịp nộp bài, để vượt qua kỳ kiểm tra gần nhất. Nhưng gần như không còn thời gian để hiểu sâu một vấn đề. Kiến thức vì thế nhanh quên. Đến lúc cần dùng lại, phần lớn chỉ còn là những mảnh ký ức mờ nhạt.
Mệt mỏi kéo dài còn làm khả năng tiếp thu sụt dần. Cơ thể và đầu óc không được nghỉ đủ, nên việc ghi nhớ và tập trung kém đi rõ rệt. Chúng tôi đã thấy nhiều bạn rơi vào một vòng luẩn quẩn. Họ học rất nhiều giờ nhưng hiệu quả lại thấp hơn những người có ít thời gian hơn nhưng biết cách tập trung. Vấn đề không nằm ở số giờ ngồi bàn học, mà ở chất lượng của từng phiên học.
Điều đáng nói là phần lớn sinh viên không nhận ra mình đang rơi vào vòng luẩn quẩn này. Họ thường nghĩ rằng chỉ cần chăm hơn một chút là ổn. Thế nhưng khi nhìn lại, nhiều người thấy mình đã dành cả buổi tối cho tài liệu mà chẳng nhớ nổi mình vừa đọc gì. Lúc đó, việc tự trách bản thân chỉ làm mọi thứ tệ thêm. Thay vì tăng thời gian, điều bạn nên làm là xem lại cách mình học.
Chia nhỏ thời gian học thành những khối tập trung
Khi có thời gian rảnh, nhiều sinh viên bận rộn có thói quen ngồi học liền một mạch nhiều giờ. Cách này nghe có vẻ chăm chỉ, nhưng thực tế thường kém hiệu quả hơn việc chia nhỏ thời gian thành những khối ngắn mà bạn thật sự tập trung. Đầu óc không duy trì được sự chú ý đều đặn quá lâu. Khi ngồi học dàn trải, phần lớn thời gian thường chỉ là ngồi cho có mặt, mắt nhìn trang sách mà tâm trí đã đi đâu mất.
Phương pháp đầu tiên chúng tôi hay gợi ý là học theo khối thời gian ngắn. Bạn đặt hẹn giờ hai mươi lăm đến ba mươi phút, tắt thông báo điện thoại và đóng các trang mạng xã hội. Hết khối, nghỉ năm phút rồi mới bắt đầu khối tiếp theo. Chỉ một khối như vậy đôi khi cho kết quả tốt hơn vài tiếng ngồi học trong trạng thái lơ đễnh. Bạn cũng sẽ thấy việc khởi động dễ hơn, vì không còn cảm giác phải gánh cả một chồng bài cùng lúc.
Một điều nhỏ nhưng hữu ích là cuối mỗi khối, hãy viết ra một dòng ghi chú về việc vừa làm được. Dòng ghi chú đó vừa giúp bạn nhìn thấy tiến độ, vừa là điểm tựa khi bắt đầu khối kế tiếp. Sau vài tuần, bạn sẽ có cả một cuốn nhật ký học tập nhỏ. Cuốn nhật ký này rất hữu ích khi cần rà lại kiến thức trước kỳ thi, vì bạn biết chính xác mình đã đi đến đâu.
Ôn tập chủ động bằng cách tự kiểm tra
Đọc lại ghi chú nhiều lần là thói quen khiến nhiều người có cảm giác mình đang học. Thực ra, lúc đó não bộ chủ yếu đang nhận diện những dòng chữ quen mắt, chứ chưa thật sự lưu lại nội dung. Ôn tập chủ động thì khác. Bạn đóng tài liệu lại, tự đặt câu hỏi rồi cố trả lời bằng trí nhớ của mình. Phần nào không nhớ thì mở tài liệu ra kiểm tra lại. Cách này tốn công hơn đọc thụ động, nhưng kiến thức bám sâu hơn nhiều, nhất là khi thời gian ôn bài đã ít.
Bạn có thể áp dụng bằng cách viết ra vài câu hỏi ngắn sau mỗi buổi học. Hoặc thử giải thích lại bài cho bạn bè bằng lời của chính mình. Nếu bạn trình bày được mạch lạc mà không cần nhìn sách, nghĩa là bạn đã nắm bài khá chắc. Nếu lúng túng ở đâu, đó chính là phần cần ôn thêm. Chúng tôi thấy nhiều bạn sau vài tuần áp dụng đã tự phát hiện ra những lỗ hổng mà trước đây họ không hề biết tới.
Chọn môi trường đào tạo phù hợp với lịch trình của bạn
Phương pháp học tốt đến mấy cũng khó phát huy nếu chương trình học không phù hợp với hoàn cảnh của bạn. Chúng tôi thường khuyên sinh viên cân nhắc yếu tố này ngay từ khi chọn ngành, chọn trường. Một chương trình có lịch học linh hoạt, cho phép sắp xếp giờ học quanh lịch làm việc, sẽ giảm đáng kể áp lực so với lịch cố định không tính đến hoàn cảnh cá nhân.
Bạn cũng nên tận dụng tài liệu và sự hỗ trợ từ giảng viên ngoài giờ lên lớp. Đừng ngại gửi câu hỏi qua email hay diễn đàn của lớp. Nhiều bạn nghĩ hỏi nhiều sẽ bị đánh giá kém, nhưng thực tế giảng viên thường rất vui khi thấy sinh viên chủ động. Nếu muốn tham khảo thêm cách quản lý thời gian và rèn các kỹ năng nền tảng cho việc học, bạn có thể đọc kỹ năng mềm cho học sinh, sinh viên và người đi làm. Chúng tôi đã tổng hợp ở đó một số gợi ý thực tế, dễ áp dụng ngay.
Nếu đang phân vân giữa nhiều lựa chọn đào tạo, bạn nên đối chiếu với mục tiêu nghề nghiệp của mình. Đừng chỉ nhìn vào thời lượng hay học phí. Hãy hỏi xem nội dung có gắn với công việc bạn đang làm hay định làm hay không. Một khóa học ngắn nhưng đúng nhu cầu thường mang lại giá trị lớn hơn một chương trình dài mà bạn khó theo kịp.
Chuẩn bị hồ sơ và chứng chỉ khi còn thời gian rảnh
Hồ sơ, chứng chỉ và các thủ tục thi cử thường đến đúng lúc lịch học đã dày đặc nhất. Nếu để dồn đến phút cuối, bạn rất dễ vừa lo bài vừa lo giấy tờ, rồi sinh ra sai sót đáng tiếc. Hãy lập sẵn một danh sách và chuẩn bị từng phần khi còn rảnh rỗi. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, chứng chỉ và kỳ thi đầy đủ, đúng thời hạn để không bỏ sót bất kỳ khâu nào.
Ưu tiên giấc ngủ dù lịch trình bận đến đâu
Nhiều sinh viên vừa học vừa làm có xu hướng cắt bớt giờ ngủ để có thêm thời gian. Chúng tôi hiểu vì sao họ làm vậy, nhưng đây là một sự đánh đổi không nên làm. Thiếu ngủ kéo dài khiến khả năng tập trung và ghi nhớ giảm mạnh. Nhiều khi kết quả còn tệ hơn việc học ít giờ hơn nhưng đầu óc tỉnh táo. Nếu buộc phải chọn, hãy giữ giấc ngủ và cắt bớt những việc ít quan trọng hơn trong ngày.
Kết luận
Chọn đúng phương pháp phù hợp với quỹ thời gian của mình là cách để sinh viên vừa học vừa làm vẫn giữ được kết quả tốt mà không kiệt sức. Học theo khối ngắn, ôn tập chủ động, chọn môi trường đào tạo linh hoạt và giữ giấc ngủ đủ đầy là những nền tảng bạn có thể bắt đầu ngay từ tuần này. Bạn không cần thay đổi tất cả cùng lúc. Chỉ cần làm tốt một thói quen mỗi tuần, sau một học kỳ, bạn sẽ thấy khác biệt rõ rệt.
