Phương pháp học hiệu quả thường là yếu tố quyết định để nhiều bạn vượt qua kỳ thi cao học mà không kiệt sức giữa chừng. Trong vài năm qua, đội ngũ chúng tôi đã đồng hành cùng khá nhiều học viên trong giai đoạn ôn thi đầy áp lực này. Điều khiến chúng tôi bất ngờ là áp lực hiếm khi đến từ lượng kiến thức khổng lồ như nhiều người nghĩ. Phần lớn nó bắt nguồn từ cách học chưa phù hợp với hoàn cảnh riêng của từng người. Trong bài này, chúng tôi chia sẻ những kinh nghiệm thực tế để bạn ôn thi nhẹ nhàng hơn, bớt căng thẳng và giữ được sự tự tin khi bước vào phòng thi.
Vì sao ôn thi cao học dễ khiến người học kiệt sức
Thi cao học khác khá nhiều so với những kỳ thi bạn từng trải qua thời sinh viên. Phần lớn người ôn thi hiện nay vừa đi làm cả ngày, vừa tranh thủ học buổi tối hoặc cuối tuần. Quỹ thời gian bị chia nhỏ thành nhiều mảnh rời rạc. Năng lượng cũng không còn dồi dào như hồi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Chúng tôi từng hỗ trợ một học viên tên Thảo, làm kế toán cho một công ty sản xuất ở Bình Dương. Chị vừa hoàn thành tám tiếng làm việc mỗi ngày, vừa cố ôn thi cao học ngành Quản trị kinh doanh vào buổi tối. Sau khoảng hai tuần, chị gần như đuối sức vì học không có kế hoạch rõ ràng. Mỗi lần mở sách, chị đọc lan man và không biết nên ưu tiên phần nào trước.
Câu chuyện của chị Thảo không hiếm gặp trong quá trình chúng tôi làm việc cùng học viên. Căng thẳng khi ôn thi thường xuất phát từ việc thiếu một phương pháp học ngay từ đầu. Đề thi khó là có thật, nhưng đó không phải nguyên nhân chính khiến người học mất ngủ suốt nhiều tuần liền.
Đặt mục tiêu ôn tập theo tuần thay vì học theo cảm hứng
Nhiều bạn bắt đầu ôn thi với một mục tiêu khá chung chung, chẳng hạn học hết giáo trình trước ngày thi. Mục tiêu mơ hồ như vậy dễ khiến người học nản lòng giữa chừng. Bạn không đo lường được mình đã tiến bộ đến đâu, và cảm giác bất an cứ thế tích tụ theo từng ngày.
Chúng tôi thường gợi ý chia mục tiêu lớn thành các mốc nhỏ theo tuần. Ví dụ, tuần này ôn xong ba chương môn Kinh tế học, tuần sau luyện hai đề Toán cao cấp. Khi mục tiêu cụ thể, bạn dễ nhận ra mình đang đi đúng hướng hay đang chậm tiến độ. Nhờ vậy bạn điều chỉnh kịp thời, thay vì hoảng loạn vào những ngày cuối cùng.
Một sai lầm khá phổ biến là dồn môn khó vào giai đoạn cuối vì tâm lý né tránh. Cách làm này thường phản tác dụng. Môn khó cần nhiều thời gian để ngấm hơn môn dễ, và não bộ không thể tiêu hóa lượng kiến thức lớn chỉ trong vài ngày. Vì vậy, chúng tôi khuyên chia lộ trình thành ba giai đoạn rõ rệt. Giai đoạn đầu hệ thống lại kiến thức nền để nắm bức tranh tổng thể. Giai đoạn giữa tập trung vào phần khó và hay xuất hiện trong đề. Giai đoạn cuối dành cho việc luyện đề và bấm giờ như thi thật.
Những kỹ thuật ghi nhớ giúp học ít mà vẫn nhớ lâu
Học nhiều giờ liên tục không đồng nghĩa với việc nhớ được nhiều. Chúng tôi từng thấy không ít bạn ngồi cả buổi tối trước bàn học, nhưng hôm sau đã quên gần hết những gì vừa đọc. Vấn đề nằm ở kỹ thuật học, không nằm ở sự chăm chỉ.
Một cách hiệu quả mà chúng tôi hay khuyến khích là học chủ động. Bạn tự đặt câu hỏi rồi tự trả lời, thay vì chỉ đọc lại giáo trình một cách thụ động. Trong giới nghiên cứu giáo dục, kỹ thuật này thường được gọi là active recall. Nó buộc não bộ xử lý thông tin, nên kiến thức được ghi nhớ sâu và bền hơn hẳn cách đọc thông thường.
Bên cạnh đó, ôn lại theo chu kỳ giãn cách cũng mang lại hiệu quả rõ rệt. Bạn có thể học hôm nay, ôn lại sau một ngày, rồi sau ba ngày, và sau một tuần. Cách lặp lại ngắt quãng này giúp kiến thức chuyển dần từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn. Nó hiệu quả hơn nhiều so với việc học dồn một lần rồi quên ngay sau vài hôm.
Chúng tôi cũng khuyên chia thời gian học thành những phiên ngắn, khoảng hai mươi lăm đến bốn mươi lăm phút, xen kẽ vài phút nghỉ. Bộ não khó tập trung liên tục quá lâu. Những khoảng nghỉ giúp bạn giữ được sự tỉnh táo, thay vì học gượng ép và mệt mỏi dần về cuối buổi.
Chúng tôi từng áp dụng cách này với một nhóm học viên ôn thi ngành Ngôn ngữ Anh. Sau khi chuyển từ nhồi nhét sang học theo chu kỳ giãn cách, nhiều bạn cho biết mình nhớ từ vựng lâu hơn trước. Điều thú vị là thời gian học mỗi ngày của các bạn lại ngắn hơn đáng kể.
Quản lý cảm xúc để không bị cuốn vào vòng xoáy căng thẳng
Ôn thi cao học không chỉ là cuộc chiến với sách vở. Đó còn là cuộc chiến với cảm xúc của chính mình. Lo lắng, sợ trượt hay sợ thua kém bạn bè có thể khiến người học mất ngủ, và hiệu suất học vì thế giảm rõ rệt.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, chúng tôi luôn khuyến khích học viên rèn luyện kỹ năng mềm cần thiết cho việc học, đặc biệt là quản lý cảm xúc và quản lý thời gian. Những kỹ năng này giúp bạn vượt qua kỳ thi suôn sẻ, và còn theo bạn suốt quá trình đi làm sau này, khi áp lực công việc có thể còn lớn hơn.
Một cách đơn giản mà chúng tôi hay gợi ý là dành mười phút mỗi tối để viết ra những điều mình đã làm được trong ngày, thay vì chỉ chăm chăm vào phần chưa xong. Thói quen này giúp giảm cảm giác tự trách, một nguyên nhân âm thầm gây kiệt sức tinh thần trong giai đoạn ôn thi kéo dài nhiều tháng.
Chuẩn bị hồ sơ và lịch thi chỉn chu để tránh áp lực phút chót
Không ít bạn học rất tốt nhưng vẫn căng thẳng vì lo chuyện giấy tờ. Hồ sơ dự thi thiếu sót hoặc nộp trễ hạn là kiểu áp lực hoàn toàn có thể tránh được, chỉ cần chuẩn bị sớm và có một danh sách rõ ràng.
Chúng tôi từng hỗ trợ một bạn chuẩn bị hồ sơ thi cao học ngành Luật. Sự cuống cuồng vào phút chót của bạn ấy đến từ việc để mọi thứ sát ngày mới bắt tay làm. Nếu bạn muốn tham khảo thêm hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ và chứng chỉ đúng hạn, hãy lập danh sách giấy tờ ngay khi có thông báo tuyển sinh.
Chủ động về thủ tục giúp bạn dành trọn tâm trí cho việc ôn tập, không phải vừa học vừa thấp thỏm lo giấy tờ thiếu. Đây là phần ít được nhắc tới, nhưng ảnh hưởng không nhỏ đến mức độ căng thẳng chung của cả quá trình.
Tận dụng công cụ và xu hướng học tập mới để ôn thi thông minh hơn
Cách ôn thi cao học ngày nay đã khác nhiều so với vài năm trước. Nhiều học viên dùng ứng dụng ghi chú, phần mềm luyện đề trực tuyến hoặc các nhóm học tập trên mạng xã hội để trao đổi bài tập mỗi ngày.
Đội ngũ chúng tôi thường theo dõi các xu hướng giáo dục và đào tạo mới nhất để gợi ý công cụ phù hợp với từng ngành thi. Chẳng hạn, bạn ôn khối kinh tế có thể tận dụng các bài giảng trực tuyến ngắn để ôn nhanh giữa giờ làm việc, thay vì phải ngồi cả buổi tối mới học được một bài.
Tuy vậy, công cụ chỉ là phương tiện hỗ trợ. Nó không thay thế được việc bạn tự hiểu và tự luyện từng dạng bài. Dùng quá nhiều ứng dụng cùng lúc đôi khi còn khiến người học rối và mất tập trung.
Sức khỏe thể chất, phần không thể thiếu trong phương pháp học hiệu quả
Nhiều bạn dồn toàn bộ sự chú ý vào sách vở mà quên chăm sóc cơ thể. Ngồi học liên tục, ăn uống qua loa và ngủ thiếu là công thức làm hiệu suất giảm rõ rệt chỉ sau vài tuần.
Chúng tôi từng gặp một học viên ngành Tài chính luôn cố thức đến hai giờ sáng để học thêm vài chương. Kết quả là bạn ấy học chậm hơn hẳn so với những bạn ngủ đủ bảy tiếng mỗi đêm. Trí nhớ cần thời gian ngủ để củng cố những gì đã tiếp nhận trong ngày, và thức khuya triền miên thường phá vỡ quá trình này một cách âm thầm.
Một lịch sinh hoạt ổn định, kết hợp vận động nhẹ như đi bộ hay giãn cơ giữa các phiên học, giúp đầu óc tỉnh táo hơn. Đây là phần không tách rời của việc ôn thi bền vững, dù nhiều người thường bỏ qua vì cho rằng nó không liên quan trực tiếp đến điểm số.
Vài điều chúng tôi muốn nhắn gửi thêm
Ôn thi cao học là một chặng đường không ngắn, và gần như ai cũng có những ngày thấy đuối sức. Điều đó hoàn toàn bình thường. Bạn chỉ cần biết điều chỉnh kịp thời, thay vì cố gồng đến khi kiệt sức thật sự rồi mới tìm cách xoay chuyển.
Chúng tôi tin rằng phương pháp học hiệu quả không nằm ở việc học nhiều giờ nhất trong ngày. Nó nằm ở việc học đúng cách, đúng thời điểm, và biết chăm sóc sức khỏe tinh thần suốt quá trình đó. Nếu bạn đang ôn thi cao học và thấy quá tải, hãy thử chậm lại một chút, sắp xếp lại kế hoạch và tin rằng sự chuẩn bị kỹ lưỡng hôm nay chính là nền tảng cho kỳ thi sắp tới.
